In 1872 is ook het Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden gesticht met als doel oude en arme zeelieden te huisvesten, mede dankzij een bijdrage van Koning Willem III.

FOTO: Jan-Willem Broere
In 1872 is ook het Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden gesticht met als doel oude en arme zeelieden te huisvesten, mede dankzij een bijdrage van Koning Willem III. FOTO: Jan-Willem Broere (Foto: JAN-WILLEM BROERE)

Brielle op lijst UNESCO

Vestingstad vanwege historische 1 april-viering officieel immaterieel erfgoed

Een enorme erkenning valt Brielle ten deel: met haar 1 april-viering komt de historische vestingstad als Eersteling der Vrijheid op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed te staan. Die erkenning wordt zaterdag 30 maart officieel kracht bij gezet in De Plantage als de overhandiging van het certificaat plaatsvindt aan burgemeester Gregor Rensen. "Tradities die al langer lopen kunnen door het Meertens Instituut, een instituut dat zich bezighoudt met wetenschappelijk onderzoek naar volkskunst en immaterieel erfgoed, worden aangemerkt, waaronder bijzondere lokale gebruiken. De 1 April Vereniging heeft voor onze 1 april-viering een aanvraag gedaan en die is toegekend", vertelt Rensen trots.

Mirjam van der Boom

BRIELLE - Een aantal jaar geleden kwam Brielle met de Maskerade ook al op deze lijst te staan. "Plaatsen die iets bijzonders hebben, kunnen hiervoor in aanmerking komen. Dat de 1 april-viering nu ook op de lijst komt te staan, is een mooie erkenning voor ons oude traditionele spel", meent Rensen.
Die viering ís ook traditiegetrouw al sinds 1822, toen het voor het eerst officieel werd herdacht, elke vijftig jaar gevierd en is een jaarlijks terugkerend historisch fenomeen. De bevrijding van Brielle door de Watergeuzen is altijd onderwerp van nationale herdenking geweest en vooral in 1872 groots gevierd, ter gelegenheid van 300 jaar bevrijding van de Spanjaarden door de Watergeuzen. De viering weerspiegelde het opkomend nationalisme en bepaalde de vorming van de vaderlandse identiteit van Nederland in de tweede helft van de negentiende eeuw. De herdenking elke halve eeuw bracht ook de Koning en latere Koninginnen tot een bezoek aan Brielle. Er is daardoor een speciale band tussen Brielle en ons koningshuis ontstaan.

In datzelfde jaar 1872 is ook het Asyl voor Oude en Gebrekkige Zeelieden gesticht met als doel oude en arme zeelieden te huisvesten, mede dankzij een bijdrage van Koning Willem III. Brielle had naar aanleiding van deze bevrijding twee wensen: een monument en een gesticht voor zeelieden. "Het monument werd de Nymph, nu het symbool van ons Jubileumjaar 2022. Beiden met het doel om het nageslacht te laten zien hoe belangrijk de inname van Den Briel door de Watergeuzen in 1572 was geweest."

Sinds 1939 is de 1 April Vereniging met de jaarlijkse herdenking begonnen. "Tachtig jaar is een lange tijd. Bijzonder is het ook, temeer nu de viering steeds groter wordt en elk jaar meer bezoekers trekt. De ambitie groeit, zeker als het om verkleden gaat. Het is immers hét feest der feesten."

Het betekent dan ook niet zomaar iets dat Brielle nu op de lijst van immaterieel erfgoed komt te staan. "Het is een deel van onze identiteit. Brielle staat hiermee in de schoolboekjes, het was het begin van de vrije Nederlandse samenleving. Het betekende het recht op zelfbeschikking, het recht op beleving van een eigen godsdienst. Het was ook het begin van de polder-traditie."

Dat ging uiteraard niet van de ene op de andere dag. "Nederland is nog lang een verdeeld land geweest met verschillende overtuigingen. Toch werd het later een eenheid. Dat is allemaal in de zestiende eeuw in onze vestingstad begonnen. Een belangrijk kantelmoment was 1 april 1572 toen Brielle als eerste stad van Nederland werd bevrijd van de Spaanse bezetting. De Spanjaarden probeerden het vier dagen later weer, maar dat lukte hen niet."

Niet in de laatste plaats is Brielle bijzonder vanwege de vesting die nog volledig intact is. "We kennen in onze stad bijna vierhonderd rijksmonumenten. Qua dichtheid per 10.000 inwoners is het de meest dichte monumentale stad van Nederland. Een deel daarvan is openbaar toegankelijk. Rensen hoopt dat meer monumenten hun deuren openstellen in de toekomst. "Ik hoop dat de regentenkamer van het Zeemansasyl in de toekomst ook voor toeristen opengesteld kan worden. Ook werken we aan een opwaardering van het 1 April monument bij de voormalige Noordpoort. Daar betrekken we het Bastion ook bij."

Niet alleen het immaterieel, ook het materieel erfgoed dient volgens de burgervader te worden gekoesterd. "Het verdient meer cachet, zodat de Briellenaren het herkennen en eraan willen bijdragen. We willen dit erfgoed voortzetten, zodat het minimaal tot het 500-jarig jubileum in stand zal blijven. Hiermee willen we de basis leggen voor onze nazaten, zodat ze 1 april nog kunnen blijven vieren en hen ervan bewust maken dat ze in een zeer bijzondere historische gemeente wonen."

'Want 1 april vieren doen we samen.'

Mirjam van der Boom
Meer berichten